Menya Inkomoko y’umunsi mpuzamahanga w’umurimo, ese koko uyu munsi ni uw’abakozi ba Leta gusa?

Umunsi mpuzamahanga w’abakozi ufite inkomoko ku cyiswe ‘Haymarket affair, imyigaragambyo yabereye i Chicago mu 1886 abakozi basaba igabanywa ry’amasaha y’akazi akagirwa amasaha 8 ku munsi nk’uko biri kuri ubu .Uyu munsi benshi bakunze kwita “May day” cyangwa (umunsi wa Gicurasi) ,uzwi ku izina ry’umunsi mpuzamahanga w’umurimo.

Ku gitekerezo cy’impirimbanyi y’uburenganzira bwa muntu witwaga Raymond Lavigne wasabaga ko buri taliki ya mbere Gicurasi hajya hibukwa abakozi bishwe baharanira uburenganzira bwabo mu myigaragambyo y’i Chicago, umunsi mpuzamahanga w’umurimo waje kwemezwa mu 1889 mu nama mpuzamahanga ya mbere yabereye i Paris mu Bufaransa.

Ni inama yavugaga ku mpinduramatwara z’ubukungu zari zimaze kujegeza isi by’umwihariko umugabane w’uburayi. Yanamurikiwemo ibyo iyi mpinduramatwara yari imaze guhindura ku bukungu bw’isi muri rusange.

Kuva mu kinyejana cya 19,mu mpinduramatwara y’inganda ,inganda zagiye ziyongera ,uko izi nganda ziyongeraga ni ko ba nyirazo bakoreshaga ububasha bafite bagakoresha abakozi akazi k’imvune kandi bagahembwa macye bagamije kubona inyungu y’ikirenga, bituma abakozi batangira kwigaragambya basaba kugabanyirizwa amasaha y’akazi.

umurimo

Mu mwaka wa 1886 ,imyigaragambyo yabereye mu mujyi wa Chicago muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika yaguyemo benshi mu bakozi bigaragambyaga basaba kugabanyirizwa amasaha y’akazi, biturutse ku mbaraga z’umurengera zakoreshejwe na polisi yo muri uyu mujyi igerageza gutatanya abigaragambyaga.

Kuva muri uyu mwaka 1886, ibihugu byinshi byafashe iyi taliki nk’umunsi w’ikiruhuko aho nta mukozi n’umwe uba ukwiye kujya mu mirimo ahubwo akwiye kuruhuka.

Ese umunsi mpuzamahanga w’umurimo ni uw’abakozi  ba Leta gusa

Hirya no hino ku isi ibihugu byinshi ku migabane itandukanye bigira umunsi wiswe uw’umurimo cyangwa uw’abakozi, kuri uyu munsi inzego zitandukanye zifunga ibikorwa byazo kuko nta mukozi n’umwe uba wemerewe kujya mu kazi kuri uyu munsi.

Mu bihugu byinshi urwego rw’abakozi rwaharaniye ko tariki ya mbere Gicurasi yagirwa umunsi w’ikiruhuko bigerwaho, hakanibukwa abazize guharanira uburenganzira bw’abakoreshwa mu myigaragambyo y’i Chicago.

Hano mu Rwanda abakozi bakorera sosiyete cyangwa ibigo by’abikorera basiba akazi kuko ari umunsi mpuzamahanga w’abakozi buri wese aba agomba kuruhuka, gusa ku rundi ruhande usibye abakorera ibigo n’inzego zigenga hari n’inzego za leta zidakunze kugira umunsi w’ikiruhuko nk’abaganga, abarinda umutekano n’abanyamakuru.

Nubwo ibihugu byinshi byizihiza umunsi mpuzahanga w’abakozi taliki ya mbere Gicurasi ariko bimwe mu bihugu nka Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Canada ho, uyu munsi wizihizwa ku italiki ya mbere Nzeli. Impamvu ibi bihugu byihariye itakili yizihirizwaho umunsi w’umurimo ni umwanzuro wafashwe ndetse unashyirwa mu bikorwa n’uwari Perezida wa Leta Zunze Ubumwe Grover Clleveland watinye kwizihiza uyu munsi ku itariki ya mbere Gicurasi kuko  byaba uburyo bwo gutuma hibukwa ubwicanyi bwakorewe abigaragambyaga i Chicago kuko yari afite ipfunwe ry’uko aba bishwe n’inzego za polisi.

Kugeza ubu umunsi mpuzamhanga w’abakozi wizihizwa byemewe n’amategeko tariki ya mbere Gicurasi buri mwaka mu bihugu birenga 80 harimo n’u Rwanda. Mu Rwanda, hatangwa ikiruhuko ku bakozi, hakanatoranywa umukozi wakoze neza kurusha abandi muri uwo mwaka mu bigo bimwe na bimwe akabishimirwa. Insanganyamatsiko y’uyu mwaka mu Rwanda iragira iti “Uyu munsi Mutagatifu Yozefu urugero rw’abakozi.” Ni mu gihe kiliziya Gatolika yo yahisemo uyu munsi Mutagatifu Yozefu urugero rw’abakozi, ahagana mu mwaka wa 1955.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Pin It on Pinterest

Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com